Montessori-centrum, Neurenberg (D)
Ruimte voor zelfgestuurd leren: duurzame scholenbouw voor het Montessori-centrum, Neurenberg
Voor de uitbreiding van zijn campus gaf de Montessori Förderkreis Nürnberg e. V., architectenbureau Diezinger Architekten (Eichstätt/Regensburg) opdracht om een nieuwe school te bouwen. Het gebouwencomplex met een school voor voortgezet onderwijs en een kleuterschool – voltooid in 2023 – vormt nu een verbinding van en aanvulling op twee voorheen gescheiden terreinen. Er werd een school met een lowtech-energieconcept gerealiseerd en men lette tijdens de bouw tevens op het gebruik van hulpbronnenefficiënte en recyclebare materialen. Zo is een zowel architectonisch als pedagogisch prestigeobject ontstaan met een doordacht ecologisch totaalconcept. Ook buiten maakte men consequent gebruik van duurzame materialen: In de loggia's en galerijen werd in totaal 400 vierkante meter belegd met de massieve WPC-plank "Robust" in Oak brown van Naturinform.
Het Montessori-centrum Neurenberg streeft naar een holistische benadering van onderwijs. Dienovereenkomstig hoog waren de eisen die werden gesteld aan de architectonische en artistieke kwaliteit van de nieuwbouw. In 2023 werd het nieuwe gebouwencomplex van de Montessori Förderkreis Nürnberg e. V. feestelijk geopend – precies op tijd aan het begin van het schooljaar na een intensieve ontwerp- en bouwtijd van vijf jaar. Met de nieuwbouw van de kleuterschool en de school voor voortgezet onderwijs wordt de campus aan de Wöhrder See in Neurenberg uitgebreid met nog eens 5000 vierkante meter en biedt plaats aan 550 leerlingen vanaf groep 1/2 tot en met de bovenbouw evenals 100 kleuters. Ook werd er ruimte gecreëerd voor nieuwe groepen op de kleuterschool en extra klassen voor voortgezet onderwijs. Doordat de school voor voortgezet onderwijs verhuisde naar het nieuwe gebouw konden bovendien 45 extra opvangplaatsen in de naschoolse opvang mogelijk worden gemaakt.
Een nieuw gebouw afgestemd op de Montessori-pedagogiek
Het nieuwe gebouw werd zodanig ontworpen dat de pedagogische principes van het Montessori-onderwijs kunnen worden gevolgd. In de kleuterschool hebben twee pedagogische clusters elk eigen ingangen, bewegingsruimtes, rustruimtes en loggia's met directe toegang tot de tuin. In de school voor voortgezet onderwijs bevindt zich een centraal marktplein als gemeenschappelijk ontmoetingspunt, dat wordt geflankeerd door vier klaslokalen. Flexibiliteit, openheid en mogelijkheden om zich even terug te trekken zijn architectonisch met elkaar verweven – volledig in overeenstemming met zelfgestuurd leren.
Architectuur en stedenbouw: massiviteit komt samen met lichtheid
Het gebouw werd door Diezinger Architekten ontworpen als hoekvormige bouwconstructie op de noordwestelijke hoek van het perceel. Door deze ligging wordt de begroeide tuin afgeschermd van de aangrenzende spoorlijn. Tegelijkertijd ontstaat door de steunmuur langs de Dr.-Carlo-Schmid-Straße een duidelijk stedenbouwkundig rand. Deze vormt een verbinding tussen de openbare wegen en het beschermde binnengedeelte van het schoolterrein.
„Het L-vormige gebouw schermt de vrije ruimte van de kinderen af van het lawaai van het station en vormt een verbinding tussen de bestaande gebouwen van de Montessori-campus“, legt architect Andreas Weingut uit. De gevel onderstreept de duurzame claim: Aan de straatkant en aan de kant van het spoor wordt robuust, onderhoudsvrij baksteenmetselwerk toegepast. Aan de kant van de tuin biedt het gebouw een begroeide larikshouten gevel die door middel van verticale lamellen bescherming tegen de zon en inkijk biedt én dienst doet als rankhulp.
Duurzaamheid als leidende gedachte – ook in detail
Het pedagogische concept wordt aangevuld met een even ambitieus als ecologisch gebouwconcept. Als een van de eerste schoolgebouwen in Beieren werd het nieuwe gebouw gerealiseerd volgens de KfW-55-norm met een lowtechconcept. Activering van bouwelementen in combinatie met geothermie zorgt voor de nodige temperatuurregeling. Ventilatie vindt grotendeels op natuurlijk wijze plaats – via handmatig bedienbare ramen en schuifluiken. Een zonne-installatie op het begroeide dak moet de toekomstige stroombehoefte dekken. De gebruikte materialen zijn hulpbronnenefficiënt, onderhoudsarm, duurzaam en vooral recyclebaar – van de houtwol dakisolatie tot en met het gebruik van het gemakkelijker recyclebare hout-kunststof composiet buitenshuis.
De WPC-plank "Robust" als slipvaste bedekking
Een centraal element van het pedagogische ruimteconcept wordt gevormd door de loggia's en galerijen, waar niet alleen veel doorheen wordt gelopen, maar die ook worden gebruikt als recreatieruimtes, zowel 's winters als 's zomers. Dienovereenkomstig hoog waren de eisen die werden gesteld aan de vloerbedekking: deze moest slipvast, blotevoetenvriendelijk, onderhoudsvriendelijk, ecologisch en duurzaam zijn.
„In onze bestaande gebouwen werden vloerbedekkingen van lariks- en accoyahout gebruikt die te glad werden wanneer ze nat waren“, vertelt Aaron von Frantzky, directeur van de Montessori Förderkreis Nürnberg e.V. „Daarom was duidelijk: Voor het nieuwe gebouw hadden we een ander, permanent veilig en duurzaam materiaal nodig.“ De keuze viel op de massieve WPC-terrasplank "Robust” in Oak brown van Naturinform.
Met een plankdikte van 21 mm is deze zeer robuust en daarmee ideaal voor drukbezochte ruimtes. Omdat de plank aan beide kanten kan worden gelegd – naar keuze met houtnerf of fijne ribbels – kan deze flexibel aan verschillende decoratieve eisen worden aangepast. In het Montessori-centrum werd "Robust" met het fijn geribbelde oppervlak gelegd, die de vereiste slipvastheid klasse R10 biedt. Een belangrijk punt, zoals door Frantzky benadrukt: „De loggia's zijn ook vluchtroutes – ze moeten gedurende het hele jaar veilig begaanbaar zijn. En wij wilden een bedekking die met weinig inspanning kan worden onderhouden en waar vooral geen behandeling met biociden voor nodig is.“
400 vierkante meter buitenruimte met een hoge verblijfskwaliteit
In totaal werd 400 vierkante meter met de plank "Robust" door meester-timmerman Thomas Kraus uit Heiligenstadt gelegd, verborgen gemonteerd voor een nette, homogene uitstraling. De doorgekleurde kleurpigmenten en de massieve uitvoering zorgen ervoor dat de vloer ook na jaren van intensief gebruik er nog als nieuw uitziet, zonder lazuren of oliën. Dat is bijzonder praktisch in het dagelijks schoolleven: „De kinderen kunnen met sloffen door de loggia's lopen – ze hoeven hun schoenen niet aan te doen“, aldus Frantzky. Hij vult aan: „De planken hoefden tot nog toe niet eens te worden schoongemaakt, het was gewoon niet nodig.“
Een ander pluspunt: Het materiaal is niet alleen splintervrij, maar ook veilig voor speelgoed conform EN 71-3. Het bestaat uit PEFC-gecertificeerde houtvezels uit de houtverwerkende industrie, waaraan in het productieproces een milieuvriendelijke polymeer wordt toegevoegd. De WPC-plank die zo ontstaat is volledig recyclebaar – een toekomstbestendig materiaal dat voldoet aan ecologische claims. Naturinform neemt met het eigen Re-Form-recyclingsysteem alle planken, ook verwerkingsresten, terug en voert ze weer voor 100 procent naar de productie toe om er nieuwe producten van dezelfde hoogwaardige kwaliteit voor buitengebruik van te maken.
„Juist in onderwijs- en opvanginstellingen is de keuze van duurzame, veilige en tevens milieuvriendelijke materialen doorslaggevend. Wij zijn heel blij dat "Robust" bij het toekomstgerichte bouwproject van deze school in Neurenberg werd gebruikt – een plaats waar kinderen zich vrij kunnen ontplooien en zich veilig kunnen bewegen. Het is onze ambitie om met onze WPC-producten niet alleen functionele, maar ook esthetisch en ecologisch overtuigende oplossingen te bieden“, aldus Pia Hobeck, directeur van Naturinform, over het bouwproject Montessori-centrum in Neurenberg.
Conclusie: een sterk signaal voor de bouw van onderwijsinstellingen
Het MONTESSORI-centrum Neurenberg geeft met de nieuwbouw een sterk signaal af voor de bouw van nieuwe onderwijsinstellingen: gemeenschappelijk, ecologisch en duurzaam. Deze houding wordt weerspiegeld in alle details, van de pedagogische ruimtestructuur en de klimaatvriendelijke gebouwtechniek tot en met de vormgeving van de buitenruimtes. Met de keuze van de WPC-plank "Robust" van Naturinform werd een bedekking gevonden waarin functionaliteit, veiligheid, duurzaamheid en schoonheid zijn verenigd – zodat de idealen van het gehele project consequent tot op de laatste vierkante meter worden ondersteund.
